- ERFGENAMEN BETER BESCHERMD TEGEN SCHULDEN

Nieuwsbrief | 2016 | December


Op 1 september 2016 is de nieuwe Wet bescherming erfgenamen tegen schulden in werking getreden. Een erfgenaam is aansprakelijk voor de schulden, die een overledene heeft gemaakt, wanneer de erfgenaam de nalatenschap zuiver heeft aanvaard. Zuiver aanvaarden van een nalatenschap wil zeggen dat men de nalatenschap aanvaardt zonder voorbehoud. Het is ook mogelijk een voorbehoud te maken. Een voorbehoud houdt in dat men pas aanvaardt nadat men eerst een boedelbeschrijving heeft kunnen opmaken en raadplegen, ook wel genaamd beneficiair aanvaarden. Voor het beneficiair aanvaarden is nodig dat men eerst een verklaring aflegt bij de Griffie van de Rechtbank. Voor het zuiver aanvaarden is geen uitdrukkelijke verklaring nodig.

Vóór 1 september jl. werd men geacht de nalatenschap zuiver te hebben aanvaard, wanneer men zich als erfgenaam had gedragen, bijvoorbeeld als men na het overlijden bepaalde handelingen had verricht.
Men kan bijvoorbeeld de huur van de woning van de overledene hebben opgezegd, de inboedel hebben verdeeld of hebben opgeruimd of tijdens het opruimen van de woning op kosten van de overledene Chinees hebben gegeten. Erfgenamen werden onaangenaam verrast doordat zij hierdoor aansprakelijk werden gesteld voor schulden van de overledene.
Niet altijd was duidelijk of een handeling leidde tot zuivere aanvaarding of niet. Wat is   een beschikkingshandeling en wat is slechts beheer over de goederen van de nalatenschap? 

Sinds de inwerkingtreding van de nieuwe wet heeft een erfgenaam zuiver aanvaard als hij goederen van de nalatenschap verkoopt, bezwaart of op andere wijze aan de eventuele schuldeisers van de nalatenschap onttrekt. Benadeling van de schuldeisers van de nalatenschap is het criterium geworden.
Door een groot deel van het notariaat was voorgesteld om als uitgangspunt te nemen dat iedereen geacht werd een nalatenschap beneficiair te aanvaarden tenzij men uitdrukkelijk zuiver had aanvaard. De wetgever vond dit te ver gaan.
Tot 1 september kon men na een zuivere aanvaarding slechts in een enkel geval alsnog beneficiair aanvaarden, namelijk wanneer een onbekend testament opduikt, waarin nadelige bepalingen staan voor de erfgenaam. De erfgenaam kon dan alsnog beneficiair aanvaarden wanneer hij binnen drie maanden na de ontdekking van dit testament hiertoe met machtiging van de kantonrechter een verzoek deed. In de praktijk kwam dit zelden voor.

Na 1 september is de erfgenaam beter beschermd. Een erfgenaam, die zuiver aanvaard heeft, kan alsnog beneficiair aanvaarden. Dit kan echter alleen als hij na aanvaarding bekend wordt met een schuld van de nalatenschap, die hij voordien niet kende en ook niet behoorde te kennen. Hij moet wel binnen drie maanden na de ontdekking van deze onbekende schuld hiertoe met machtiging van de kantonrechter een verzoek doen. De erfgenaam moet alsnog de schuld uit de nalatenschap betalen, maar voorzover dat niet mogelijk is uit de nalatenschap hoeft hij dat niet uit zijn eigen vermogen te betalen.

Uit de toelichting bij de wet blijkt dat niet snel wordt gesproken van een onbekende schuld. Een erfgenaam behoort de administratie van de overledene te hebben geraadpleegd. Is de erfgenaam bekend met een schuld en blijkt later de schuld hoger te zijn dan hij dacht, is dit geen onbekende schuld. Slechts in uitzonderingsgevallen zal sprake zijn van een schuld waarvan gezegd kan worden dat een erfgenaam deze niet kon kennen. Erven erfgenamen een huis en blijkt later dat er een hypotheekschuld is, dan is dit geen onverwachte schuld.
Is de nalatenschap al verdeeld, dan kan de erfgenaam de kantonrechter om ontheffing verzoeken van de verplichting om deze onbekende schuld uit zijn eigen vermogen te betalen.

 De toekomst zal uitwijzen hoever de bescherming van de erfgenaam daadwerkelijk gaat.