- BEOORDELING WILSBEKWAAMHEID

Nieuwsbrief | 2016 | Februari

De Hoge Raad heeft bepaald dat de notaris zoveel mogelijk dient te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van juridische onkunde en feitelijk overwicht. Deze verplichting is voor de notaris ook wettelijk vastgelegd in artikel 43 lid 1 van de Wet op het Notarisambt.

Een cliënt moet wilsbekwaam zijn om een notariële akte te kunnen ondertekenen. Hij moet de akte begrijpen en de gevolgen van de in de akte neergelegde rechtshandeling kunnen overzien.
Soms is daar nader onderzoek voor nodig. Als een notaris oordeelt dat een cliënt wilsonbekwaam is dan moet hij dienst weigeren.

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) heeft in 2006 een leidraad opgesteld in de vorm van een stappenplan om een oordeel te vormen over de wilsbekwaamheid van een cIiënt. Dit stappenplan is in 2013 in overleg met de stichting Alzheimer Nederland geactualiseerd.
In dit stappenplan zijn voorbeelden opgenomen van situaties (indicatoren), die aanleiding kunnen geven om te twijfelen aan de wilsbekwaamheid.
Als zich zo’n situatie voordoet of is sprake van een combinatie van verschillende situaties, dan zal er een gesprek met de cliënt moeten plaatsvinden. Dit vraaggesprek zal ”onder vier ogen” (zonder partner of familie) in een rustige omgeving gehouden moeten worden, waarbij rekening moet worden gehouden met persoonlijke beperkingen (bijvoorbeeld gehoorklachten en verminderd gezichtsvermogen) om de beslisvaardigheid te kunnen toetsen.
Is het oordeel dat de cliënt wilsbekwaam is dan kan de notariële akte worden gepasseerd. Is het oordeel dat de cliënt niet wilsbekwaam is dan kan een algemeen psychiatrisch/geriatrisch onderzoek worden uitgevoerd door een NIET-behandelend arts ter verificatie.

De Vereniging van Estate Planners en de Vereniging van Indicerende en Adviserende Artsen (VIA) hebben eveneens en protocol opgesteld, waarin richtlijnen worden gegeven aan de adviserende arts. Deze arts mag geen behandelend arts zijn en dient een dergelijke medische verklaring van wilsbewaamheid volgens deze richtlijnen op te stellen.
Op de website van de vereniging staat een lijst van VIA-artsen ingedeeld per regio.
Niet alleen een notaris maar ook een rechter of accountant kan zo’n verklaring nodig hebben. Dit geldt bijvoorbeeld voor het aanvragen van een bewind, mentorschap of curatele, het slechten van een juridisch geschil of het overgaan tot financiële transacties.