- VERWERPEN OF BENEFICIAIR AANVAARDEN VAN EEN NALATENSCHAP

Nieuwsbrief | 2015 | April

Wanneer iemand een brief ontvangt van een notaris met de mededeling dat een verre neef is overleden, die hem heeft benoemd tot erfgenaam, hoeft dat niet altijd goed nieuws te zijn. Wanneer het contact met de overledene beperkt was, kan het best zijn dat hij meer schulden dan baten bezat. Zelfs wanneer een bankrekening wordt ontdekt met een positief saldo, wil dat niet zeggen dat zich niet alsnog schuldeisers kunnen melden.
In deze situatie is het onverstandig om de nalatenschap zomaar te aanvaarden.

Let op, ook al heeft iemand niet uitdrukkelijk de nalatenschap aanvaard, wanneer hij zich gedraagt als erfgenaam, wordt hij geacht de nalatenschap zuiver te hebben aanvaard. Recent heeft de rechter bepaald dat erfgenamen, die kort na het overlijden bijeenkwamen en vervolgens op kosten van de overledene in een restaurant gingen eten, hierdoor de nalatenschap van de overledene zuiver hadden aanvaard. Is de nalatenschap eenmaal aanvaard dan kan later de nalatenschap niet meer worden verworpen of “beneficiair” aanvaard.

Wordt vermoedt dat de nalatenschap negatief is, wil men elk risico vermijden en niets te maken hebben met de schuldeisers van de nalatenschap dan kan men de nalatenschap verwerpen. Men is dan geen erfgenaam, niet aansprakelijk voor de schulden van de overledene, maar heeft ook geen recht op eventuele baten. Door de verwerping worden de kinderen van de verwerper de erfgenamen en wanneer deze eveneens verwerpen hun kleinkinderen. Om te kunnen verwerpen voor minderjarigen hebben ouders de toestemming van de kantonrechter nodig. Wanneer ook de kleinkinderen verwerpen komen als erfgenamen in aanmerking de naaste bloedverwanten (tot de zesde graad). Verwerping vindt plaats door het afleggen van een verklaring bij de griffie van de rechtbank door een ambtenaar op grond van (een) volmacht(en). Voor het afleggen van die verklaring van verwerping is griffierecht verschuldigd (2015: € 122,00). Wanneer alle potentiële erfgenamen volmachten hebben ondertekend voor het afleggen van de verklaring van verwerping en alle volmachten worden tegelijk ingediend is slechts éénmaal griffierecht verschuldigd.

Is het niet zeker dat de nalatenschap negatief is dan kan beter de nalatenschap beneficiair worden aanvaarden. Het afleggen van de verklaring van beneficiaire aanvaarden gaat op dezelfde wijze als het afleggen van de verklaring van verwerping. Voor het afleggen van de verklaring van beneficiaire aanvaarding is eveneens griffierecht verschuldigd (2015: € 122,00). Door beneficiair te aanvaarden is men wel erfgenaam en ontvangt, wanneer de nalatenschap positief is, een erfdeel. Is de nalatenschap negatief dan is men hiervoor niet zelf met het eigen vermogen aansprakelijk.
Belangrijk om te weten is dat als eenmaal beneficiair aanvaard is, hiermee niet de kous af is. Om te voorkomen dat men inderdaad niet aansprakelijk wordt voor een negatief saldo moet wel aan de wettelijke verplichtingen worden voldoen. De regels van de wettelijke vereffening zijn van toepassing.
1. Boedelbeschrijving opmaken. Van de nalatenschap dient met bekwame spoed een beschrijving te worden gemaakt, waarin de schulden in voorlopige staat worden opgenomen. Deze beschrijving kan ofwel door u zelf worden opgemaakt, ofwel door de notaris.
2. Boedelbeschrijving ter inzage leggen. De erfgenamen moeten de boedelbeschrijving ten kantore van de boedelnotaris of ter griffie van de sector kanton (het voormalig kantongerecht) neerleggen. Dit heeft als doel dat de belanghebbenden (bijvoorbeeld schuldeisers) de beschrijving kunnen inzien.
3. Negatieve nalatenschap: melden aan kantonrechter. Blijkt aan een erfgenaam dat de schulden van de beneficiair aanvaarde nalatenschap de baten overtreffen, dan is hij verplicht dit ten spoedigste aan de kantonrechter mede te delen. De kantonrechter kan in dat geval verdere instructies geven.
4. Oproepen schuldeisers. De erfgenamen dienen de bekende schuldeisers der nalatenschap per brief persoonlijk op te roepen. Dit houdt in dat de schuldeisers op de hoogte worden gesteld van het overlijden van de erflater (hun schuldenaar) en dat zij aan de vereffenaars moeten melden wat ze te vorderen hebben.
5. Uitkeringen doen aan schuldeisers en verdeling. Wanneer een duidelijk beeld is verkregen van de omvang van de nalatenschap en van de aanwezige schulden, kunnen de gezamenlijke erfgenamen overgaan tot het voldoen van de schuldeisers. Blijkt na voldoening van de schuldeisers een positief saldo te bestaan, dan zal dit worden verdeeld onder de erfgenamen, naar rato van hun erfdelen. Een zich later aandienende schuldeiser heeft in de meeste gevallen het recht het aan de erfgenamen uitgekeerde ‘terug te halen’.