- SCHENKING OP PAPIER MOET BIJ NOTARIËLE AKTE

Nieuwsbrief | 2012 | Oktober

Eind vorig jaar heeft ons hoogste rechtscollege, de Hoge Raad, een uitspraak gedaan over een schenking op papier. Het betrof weliswaar een schenking, die schriftelijk was vastgelegd tussen moeder en dochter maar niet in een notariële akte.

Wat is een schenking op papier?
Bij een schenking op papier behoudt de schenker (in dit geval de moeder) het geschonken bedrag zelf en schenkt aan de begunstigde (haar dochter) slechts een vordering op haar (de moeder). De moeder verklaart aan de dochter dat zij een bepaald bedrag aan haar dochter schuldig is. Het is de bedoeling dat de dochter het geschonken bedrag pas krijgt na het overlijden van moeder.

Hoge Raad 9 december 2011
Moeder had op deze manier aan de dochter tussen 1996 en 2001 jaarlijks bedragen geschonken tussen de f 75.000,- en f 80.000,- (in totaal ruim € 200.000,-).
Schriftelijk was vastgelegd dat de bedragen tijdens het leven van moeder niet konden worden opgeëist door de dochter en dat moeder jaarlijks een rente van 5% aan de dochter zou betalen.
Bij het overlijden van de moeder trekt de dochter (enig erfgenaam) deze € 200.000,- af wanneer zij de aangifte voor de erfbelasting doet. De belastinginspecteur accepteert de aftrek niet, omdat de schuldigerkenningen niet waren opgenomen in een notariële akte.
De dochter maakt hiertegen bezwaar en gaat vervolgens in beroep bij de Rechtbank, die haar in het gelijk stelt. De belastingdienst gaat daartegen in beroep bij het Hof, die de belastinginspecteur in het gelijk stelt. De Hoge Raad volgt het Hof.
Volgens de wet is niet nodig dat een schenking schriftelijk wordt vastgelegd. Een uitzondering geldt voor een schenking, die de strekking heeft pas na overlijden van de schenker te worden uitgevoerd. Deze laatste schenking moet volgens de wet verplicht in een notariële akte worden vastgelegd.
De Hoge Raad heeft nu in zijn uitspraak een einde gemaakt aan de discussie of een schenking op papier, die door de begunstigde pas opgeëist kan worden na het overlijden van de schenker, een schenking is, die de strekking heeft pas na overlijden van de schenker te worden uitgevoerd.
Is er geen notariële akte en is de schenking op papier voor het overlijden nog niet uitgevoerd dan vervalt de schenking bij het overlijden.
Volgens de wetgever lijkt deze schenking veel op een testament, waarin iemand een bedrag in geld wordt nagelaten. Voor het testament geldt dat dit alleen kan bij notariële akte.

Wanneer heeft een schenking de strekking om te worden uitgevoerd na het overlijden van de schenker?
Belangrijk is wat de schenker en begunstigde bij de schenking hebben gewild. Het betalen van rente tijdens het leven van de schenker valt niet onder het uitvoeren van de schenking, het gaan om de hoofdverplichting.
In een aantal gevallen is geen sprake van een schenking met de strekking om te worden uitgevoerd na het overlijden van de schenker. Dit is het geval als de geschonken bedragen:

Dit laatste moet uit de feiten en omstandigheden blijken.

Is schenkbelasting terug te vorderen?
Ja, dit staat echter niet in de wet. De belastingdienst zelf vindt dat door het niet accepteren van de schenkingen de grondslag voor de belasting is vervallen en daarom kan de schenkbelasting worden teruggevorderd.

Wat te doen met oude gevallen?
Zolang de schenker nog in leven is, kunnen de oude schenkingen zonder notariële akte nog worden gerepareerd. Het is mogelijk deze schenkingen alsnog vast te leggen in een notariële akte. Dit is ook de mening van de belastingdienst. Door de schenking alsnog vast te leggen in een notariële akte, kan het gebrek worden gerepareerd. Na overlijden van de schenker is reparatie niet meer mogelijk. Hier speelt weer mee de vergelijking met een testament. Alleen door de maker zelf kan een testament worden opgesteld. Geen gevolmachtigden of erfgenamen kunnen dat voor hem doen.