- DE VERKLARING VAN ERFRECHT

Nieuwsbrief | 2004 | December

Het vermogen (de bezittingen en schulden) van iemand die is overleden (de erflater of erflaatster) gaan automatisch over op zijn/haar erfgenamen. De notaris zoekt uit wie de erfgenamen zijn. In de verklaring van erfrecht doet de notaris van dit onderzoek verslag. Degene, aan wie een verklaring van erfrecht wordt getoond of overlegd, zoals een bank, de fiscus en anderen, is bevoegd aan degene(n), die als gevolmachtigde in de verklaring van erfrecht staat vermeld, toegang te verlenen tot de bezittingen van de erfla(a)t(st)er. De erfgenamen kunnen op die manier b.v. kluisjes openen, beschikken over bank- en girorekeningen, de tenaamstelling daarvan wijzigen, rekeningen opheffen en belasting terugvragen.

Wat doet de notaris voordat hij de verklaring van erfrecht afgeeft?
a. vererving uitzoeken
De notaris onderzoekt wie op grond van de wet of op grond van het testament van erfla(a)t(st)er erfgenamen zijn.
Bij het Centraal Testamentenregister (C.T.R.) onderzoekt de notaris of de overledene een testament heeft gemaakt. Als dit zo is dan vraagt de notaris dit testament op bij de notaris voor wie het testament is verleden(opgemaakt). Aan de hand hiervan kan de notaris beoordelen wie de erfla(a)t(st)er tot erfgenaam heeft achtergelaten. Als er geen testament is of als er bij het testament geen erfgenamen zijn benoemd of uitgesloten (maar alleen legaten zijn gemaakt of een aanwijzing is gedaan tot executeur), dan vererft de nalatenschap volgens de wet.
De notaris gaat na of de erfla(a)t(st)er bij zijn/haar overlijden gehuwd was en of hij/zij kinderen of zo nodig kleinkinderen achterlaat. Als er geen echtgeno(o)t(e) of (klein)kinderen zijn zoekt de notaris uit of er ouders, broers en zusters of nog verdere familieleden zijn. Dit onderzoek dient te geschieden bij de registers van de burgerlijke stand, hetgeen soms een aantal weken duurt. Zeker als de verdere familieleden krachtens de wet erfgenaam zijn, van deze familieleden niet alle gegevens bekend zijn en sommigen van hen in het buitenland woonachtig zijn, kan dit onderzoek erg lang duren.
Als er geen testament is zijn de echtgenoot en de (klein)kinderen samen erfgenamen. Zijn deze er niet, dan zijn de ouders tezamen met de (kinderen van) broers en zusters van de erfla(a)t(st)er de enige erfgenamen. Zijn ook deze er niet dan vererft de nalatenschap op de verdere familieleden.
Ook kan de erfla(a)t(st)er een codicil hebben gemaakt. Dit is een door erfla(a)t(st)er met de hand geschreven stuk dat voorzien is van een datum en een handtekening en waarin bepaalde beschikkingen kunnen worden opgenomen zoals het vermaken van bepaalde specifiek omschreven zaken en onder het erfrecht geldend vóór 1 januari 2003 het benoemen van een executeur en voorzieningen betreffende de begrafenis.

b. boedelvolmacht opstellen en versturen.
Als er maar één erfgenaam is, kan hij/zij alleen de nalatenschap afwikkelen. Als er twee of meer erfgenamen zijn, moeten zij in principe gezamenlijk de nalatenschap (eventueel de door het overlijden ontbonden huwelijksgoederengemeenschap, waarvan de nalatenschap deel uitmaakt) afwikkelen. Maar omdat dit niet erg praktisch is, wordt er meestal tussen de erfgenamen onderling afgesproken dat één van hen - of eventueel een derde - in wie zij allen voldoende vertrouwen hebben mede namens de andere erfgenamen de nalatenschap zal afwikkelen. De notaris verstuurt hiertoe ter ondertekening aan de erfgenamen (met uitzondering van de erfgenaam die volmacht krijgt) een boedelvolmacht. Wanneer de erfgenamen de echtgenoot en kinderen zijn en de wettelijke verdeling is van toepassing (alles wordt eigendom van de langstlevende echtgenoot) kan de volmacht dienen voor het doen van belastingaangifte namens de erfgenamen, waaronder begrepen de successieaangifte.

c. versturen kopie laatste testament.
Als er een testament is stuurt de notaris aan alle erfgenamen een kopie van het laatste testament ter kennisneming.

d. verklaring van berusting opstellen en versturen.
Als er een testament is gemaakt door de erfla(a)t(st)er en hij/zij laat ’legitimarissen’ (kinderen, kleinkinderen) achter, dan kan het zijn dat de legitieme rechten van hen zijn geschonden en de notaris hen zal kunnen vragen of zij berusten in het testament; vaak wordt dan een verklaring van berusting ter ondertekening aan de legitimarissen toegezonden, die soms met de boedelvolmacht wordt gecombineerd tot één stuk.

e. versturen verklaring van erfrecht.
Als alle boedelvolmachten en verklaringen van berusting door de notaris terug zijn ontvangen wordt de verklaring van erfrecht afgegeven aan degene die, hetzij als enige erfgenaam, hetzij als gevolmachtigde, bevoegd is de nalatenschap af te wikkelen.