- DE TWEETRAPSMAKING

Nieuwsbrief | 2004 | September

De tweetrapsmaking (voor 1 januari 2003 fideï-commis geheten) is een bepaling in een testament waarbij men twee opeenvolgende erfgenamen benoemt over dezelfde erfenis. X (bezwaarde) wordt benoemd tot eerste erfgenaam over de nalatenschap en vervolgens wordt Y (verwachter) benoemd tot erfgenaam over wat er bij overlijden van X van die erfenis nog over is. Men regeert over zijn graf heen.
Hieronder volgen enige toepassingsmogelijkheden

I. Echtscheidingstestament
De tweetrapsmaking kan men toepassen in echtscheidingssituaties.
Indien een kind een erfenis van een overleden gescheiden ouder heeft verkregen en vervolgens overlijdt het kind zelf dan kan zonder testament (een deel van) de erfenis naar de langstlevende ouder ofwel de ex-echtgenoot gaan.
Dit kan worden voorkomen door een tweetrapsmaking te maken zodanig dat een kind erfgenaam wordt onder de volgende toevoeging. Wanneer het kind vervolgens overlijdt zonder een echtgenoot/partner of kinderen na te laten en de langstlevende ouder leeft nog, worden tot erfgenamen benoemd de andere kinderen (of wanneer deze ontbreken de naaste bloedverwanten).
Ook fiscaal heeft deze making voordelen. De verkrijging door de overige kinderen wordt belast voor het successierecht naar het lagere tarief wat geldt voor een verkrijging door kinderen in plaats van het hogere tarief dat geldt voor de verkrijging door broers of zusters.

II. Langstlevende-testament met kinderen
Een bijzondere vorm van een langstlevende testament is benoeming van de langstlevende tot enig erfgenaam onder ontbindende voorwaarde dat kinderen overleven. De kinderen worden benoemd tot erfgenamen onder opschortende voorwaarde van vooroverlijden van de langstlevende echtgenoot (de tweetrapsmaking anders uitgedrukt).
Met dit testament kan de heffing van successierecht bij overlijden van de eerste echtgenoot tot nul worden gereduceerd indien de nalatenschap niet groter is dan de vrijstelling voor het successierecht van de echtgenoot (voor 2004 maximaal € 496.324 tot minimaal € 141.807 bij pensioenimputatie). Het bijzondere is dat bij dit testament bij overlijden van de laatste van de beide echtgenoten voor de kinderen twee nalatenschappen gelijktijdig openvallen:
de nalatenschap van de eerst overleden ouder wordt op dat moment verkregen door de kinderen en daarover wordt alsnog successierecht geheven terwijl gelijktijdig de nalatenschap van de laatstoverleden ouder door hen wordt verkregen. Deze verkrijgingen worden voor de heffing van successierecht niet bij elkaar opgeteld.
Het is uitd class=del_contentnopad rukkelijk de bedoeling bij dit testament dat de langstlevende echtgenoot na overlijden van de eerststervende onbelaste of laagbelaste schenkingen doet. Dit kan ook door middel van schuldigerkenningen, mits een zakelijk bepaalde rente wordt betaald.
Dit testament kan nimmer worden toegepast zonder dat een goed inzicht bestaat in de omvang van pensioen- en lijfrente aanspraken. Een schatting van de minimaal te schenken bedragen zal moeten worden gemaakt.

III. Langstlevende-testament zonder kinderen
Deze making is ook te gebruiken als twee echtelieden/partners zonder kinderen elkaar verzorgd willen achterlaten, maar niet willen dat hun vermogen geheel door de familie van de langstlevende van hen zal worden verkregen. In deze making wordt de echtgenoot/partner benoemd tot bezwaarde erfgenaam en de naaste bloedverwanten (diegene die erfgenamen zouden zijn volgens de wet wanneer men zonder echtgenoot/partner en kinderen overlijdt) tot verwachters.

De tweetrapsmaking heeft meestal voor de bezwaarde erfgenaam niet een "bewaarplicht" maar kent de bevoegdheid toe de erfenis te "verteren" (op te maken) en te "vervreemden" (te verkopen). Het enige wat de bezwaaarde niet mag is wegschenken.
Men kan ook eventueel de tweede trap (het bezwaar) laten vervallen, wanneer de bezwaarde erfgenaam zelf in een testament over het verkregene heeft beschikt.
Op de tweetrapsmaking zijn de vruchtgebruikbepalingen (dwingend) van toepassing. Met name geldt hier de informatieplicht van de bezwaarde aan de verwachters (de beschrijving van het vermogen dat onder de tweetrapsmaking valt moet mede-ondertekend worden door de verwachters, die ook jaarlijks een opgave kunnen verlangen.